Σάββατο, 24 Δεκεμβρίου 2016

Χρόνια πολλά!

Αποτέλεσμα εικόνας για αρθούρος ρεμπώ«…Πότε θα ξανοιχτούμε πέρα απ’ τις ακτές και τα βουνά, να αγναντέψουμε τη γέννηση της νέας εργασίας, τη νέα γνώση, τη φυγή των τυράννων και των δαιμόνων, το τέλος των προλήψεων, να λατρέψουμε -πρώτοι εμείς!- την του Χριστού επί γης γέννηση!»

Arthur Rimbaud, «Une saison en enfer»
(=Μια εποχή στην κόλαση)

Σαλβαντόρ Νταλί, Η σκηνή της Γέννησης. 1959. Συλλογή Τέχνης Hallmark.

Παρασκευή, 2 Δεκεμβρίου 2016

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΦ. Β. 6. Η Βιομηχανία



Λαμβάνοντας υπόψη το κείμενο του βιβλίου σας και το περιεχόμενο των παρακάτω παραθεμάτων να προσπαθήσετε να αναζητήσετε τους λόγους για τους οποίους η βιομηχανική ανάπτυξη στην Ελλάδα κατά τον 19ο αιώνα ήταν βραδύρρυθμη.

KEIMENOΑ.
     Πρώτον, με την προσάρτηση της Θεσσαλίας η Ελλάδα επεκτείνει τα σύνορά της σε μια περιφέρεια πολύ πιο καθυστερημένη από το παλαιό βασίλειο, η οποία ενισχύει τον αγροτικό χαρακτήρα της χώρας και επιδεινώνει τις κοινωνικές συγκρούσεις, χωρίς να λύνει το πρόβλημα της αυτάρκειας στα βασικά είδη διατροφής. […] Η βιομηχανική ανάπτυξη της Θεσσαλίας είναι ασήμαντη την εποχή που εξετάζουμε: καμιά δεκαριά ατμόμυλοι, δύο μηχανουργεία, ένα μικρό μεταξουργείο, όλα τούτα συγκεντρωμένα στον Βόλο, αυτό είναι χονδρικά το βιομηχανικό δυναμικό της περιφέρειας στο τέλος του αιώνα. Αντίθετα, επιζεί και αναπτύσσεται η βιοτεχνική παραγωγή, που ανήκει μάλλον στο στάδιο της «πρωτο – εκβιομηχάνισης»: στον Τύρναβο, στην Αγυιά και άλλες μικρές κωμοπόλεις, στους πρόποδες του Κίσσαβου, με μακρόχρονη παράδοση στην κλωστοϋφαντουργία, υπάρχουν στο τέλος του αιώνα χειροκίνητα υφαντήρια, που μπορούν να λειτουργούν με το φθηνό εποχικό εργατικό δυναμικό.
(Χ. Αγριαντώνη, Οι απαρχές της εκβιομηχάνισης στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα. Ιστορικό αρχείο, Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος, Αθήνα 1986, σσ. 287-288

KEIMENO Β.
    Πιο σοβαρό ίσως πλήγμα για την εκβιομηχάνιση, στο σύνολό της, είναι οι νέες πιέσεις που ασκεί στην αγορά εργασίας ή ανανεωμένη ζήτηση εργατικών χεριών στη σταφιδοκαλλιέργεια. Τα μεροκάματα που πληρώνονται για τις εργασίες στα αμπέλια τις εποχές αιχμής φτάνουν τις 4 ως 5 δρχ. τον Μάιο, ξεπερνούν τις 6 από τον Αύγουστο και μετά για τον τρύγο, τις μεταφορές και τη συσκευασία: “Δια τούτο δε πολλοί τεχνίται την τέχνην των, αφ’ ης ολιγώτερον κερδαίνουσιν, αφήσαντες, εργάζονται κατ’ αυτάς εις τας αποθήκας της Πάτρας, διαβάζουμε σε μια εφημερίδα τον Αύγουστο του 1886· αυτή η μικρή φράση λέει πολλά για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει κάθε βιομηχανία, που δεν αντέχει την πολυτέλεια να διακόπτει εποχικά τις εργασίες της.

(Χ. Αγριαντώνη, ό.π., σσ. 279-28)

Αποτέλεσμα εικόνας για βιομηχανία 19ος αιώνας
Αρχιτεκτονικό σχέδιο του Μεταξουργείου

Τρίτη, 29 Νοεμβρίου 2016

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΦ.Β. 5. Η ίδρυση της Εθνικής Τράπεζας

Λαμβάνοντας στοιχεία από το παρακάτω κείμενο και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις να αναφέρετε τις συνθήκες ίδρυσης της Εθνικής Τράπεζας και να παρουσιάσετε τη δραστηριότητά της κατά τα πρώτα στάδια της ίδρυσής της αλλά και κατά τις μετέπειτα δεκαετίες.

      Τελικώς, για να ιδρυθεί η Εθνική Τράπεζα το 1841, χρειάστηκε να εγκαταλειφθεί κάθε ιδέα για διακανονισμό των δανείων, να παρέμβει συμβιβαστικώς ο Ελβετός τραπεζίτης και φιλέλλην Ιωάννης Γαβριήλ Εΰνάρδος και να συνδράμει την πρόταση αυτήν από ελληνικής πλευράς ο Γεώργιος Σταύρος. Χρειάστηκε, επιπλέον, να συμπέσει η πρόταση Εϋνάρδου / Σταύρου με την ευνοϊκή συγκυρία του 1840-1841· στο μεν εσωτερικό μέτωπο οι οικονομικές συνθήκες είχαν επιτρέψει στην κυβέρνηση να καταβάλει ένα ποσό τοκοχρεολυσίων, στο δε εξωτερικό μέτωπο οι πολιτικές συνθήκες είχαν προτρέψει τις Δυνάμεις να μετριάσουν κάπως την μεταξύ τους διαμάχη. Έτσι, το 1841 ιδρύθηκε εντέλει η Εθνική Τράπεζα. Μεταξύ των ιδρυτών της, οι σημαντικότεροι ήταν ο Γεώργιος Σταύρου και ο Ιωάννης-Γαβριήλ Εϋνάρδος. […]
       Τα ιδρυτικά νομοθετήματα παρεχώρησαν στην τράπεζα το λεγόμενο εκδοτικό προνόμιο. Ήταν το αποκλειστικό δικαίωμα να κυκλοφορεί τραπεζογραμμάτια, υπό τον όρο ένα σοβαρό ποσοστό τους να καλύπτεται από τα αποθέματά της, αφενός, σε χρυσό και άργυρο, ατόφιο ή νομισματικό, και, αφετέρου, οε διεθνή «βαριά» συναλλάγματα, όπως ήταν εκείνη την εποχή το γαλλικό φράγκο και η στερλίνα. Σε γενικές γραμμές, αυτός ήταν ο τρόπος με τον οποίο η δραχμή θα συνδεόταν στο εξής με το διεθνές νομισματικό σύστημα. Η Εθνική θα διατηρήσει το εκδοτικό δικαίωμα από την ίδρυσή της έως το 1928, όταν θα ιδρυθεί η Τράπεζα της Ελλάδος. Θα το μοιραστεί, μετά το 1864, μόνο με την Ιονική και μόνο για τα Ιόνια- και μετά το 1882, με την Τράπεζα Ηπειροθεσσαλίας, μόνο για τις νέες αυτές επαρχίες και μόνο για λίγα χρόνια, ώσπου να την απορροφήσει.

(Γ. Β. Δερτιλή, Ιστορία του ελληνικού κράτους 1830-1920, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης 2014, σσ. 239-240)

Αποτέλεσμα εικόνας για εθνικη τραπεζα

Κυριακή, 27 Νοεμβρίου 2016

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΦ. Γ 2. Τα πρώτα βήματα του εργατικού κινήματος- Πηγές

Αντλώντας στοιχεία από τα παραθέματα που ακολουθούν και με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις να προσδιορίσετε τους παράγοντες που συντέλεσαν στην ανάπτυξη του ελληνικού εργατικού κινήματος κατά τον 20ο αι.

ΚΕΙΜΕΝΟ Α
Η Θεσσαλονίκη ήταν η πιο ανεπτυγμένη βιομηχανικά πόλη των οθωμανικών Βαλκανίων και μετά το 1908 ένα ρωμαλέο εργατικό κίνημα εμφανίστηκε εκρηκτικά στο προσκήνιο, με ηγέτες κυρίως Εβραίους και Βούλγαρους διανοούμενους. Τέθηκε επικεφαλής των πολυπληθών εργαζομένων της πόλης και έγινε μέσα σε σύντομο διάστημα τόσο δραστήριο και τόσο μαχητικό, ώστε κατέληξε να αποτελεί την κύρια πολιτική ενασχόληση των νέων κυρίων της πόλης, οι οποίοι -όπως και οι υπόλοιποι ξαφνιασμένοι κάτοικοι- έπρεπε τώρα να εξομοιωθούν με το θέαμα των συνδικαλιστικών πορειών, των καταλήψεων, των λοκάουτ[1] και των παρελάσεων[…] Τα γεγονότα έδειξαν να δικαιώνουν την προσέγγιση του Μπεναρόγια. Ο κύκλος του, από Εβραίους εργάτες κυρίως, αρχικά συναντιόταν πάνω από μια αλβανική ταβέρνα και είχε μέλη τριάντα αγωνιστές. Η επιρροή του, όμως, στην πόλη γρήγορα αυξήθηκε, μετά την ογκώδη εργατική διαδήλωση της Πρωτομαγιάς του 1909. Όταν η οθωμανική κυβέρνηση δήλωσε ότι σχεδίαζε να περιορίσει το δικαίωμα της απεργίας και να πατάξει τη συνδικαλιστική δράση, το κίνημα φούντωσε. Εκείνο το καλοκαίρι η ένωση του Μπεναρόγια οργάνωσε μια «μεγάλη διεθνή εργατική έκθεση» στους κήπους του Μπεχτσινάρ[2] και πούλησε χιλιάδες εισιτήρια, με σκοπό να μαζέψει χρήματα για μια εφημερίδα που κυκλοφόρησε σε τουρκική, ελληνική, βουλγαρική και εβραιοϊσπανική έκδοση στις 15 Αυγούστου[…] Τώρα πια η ομάδα είχε όνομα: Ομοσπονδία (Φεντερασιόν) Εργατικής Αλληλεγγύης.
(Mark Mazaower, Θεσσαλονίκη, Πόλη των Φαντασμάτων. Χριστιανοί, Μουσουλμάνοι και Εβραίοι, 1430-1950, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2006, σελ.343-347)

Αποτέλεσμα εικόνας για Μπεναρόγια
Ο Αβραάμ Μπεναρόγια
ΚΕΙΜΕΝΟ Β
O Αβραάμ Μπεναρόγια υπήρξε μία από τις πιο σημαντικές μορφές του ελληνικού σοσιαλιστικού κινήματος. Γεννημένος στο Βιδίνιο της Βουλγαρίας το 1887, βρέθηκε στην πολυεθνική Θεσσαλονίκη το 1908 και υπήρξε πρωτεργάτης στην ίδρυση και καθοδηγητής της πιο μαζικής πολιτικής οργάνωσης στη Μακεδονία, της Φεντερασιόν. Ο Μπεναρόγια διαμορφώθηκε ιδεολογικά από την επαφή του με το βουλγαρικό σοσιαλιστικό κίνημα, αλλά ανέπτυξε τα οργανωτικά και ηγετικά του χαρακτηριστικά μέσα στην πολυπληθή ισραηλιτική κοινότητα της Θεσσαλονίκης. Το ιστορικό πλαίσιο ήταν η επανάσταση των Νεότουρκων και η προσωρινή τους υποστήριξη στο εργατικό κίνημα, το ξέσπασμα ενός πρωτόφαντου απεργιακού κύματος το 1908 σε όλη τη Μακεδονία, αλλά ιδιαίτερα στη Θεσσαλονίκη, όπου η πλειονότητα του προλεταριάτου αποτελούνταν από ισραηλίτες εργάτες. Ο Μπεναρόγια ίδρυσε την ίδια χρονιά μια λέσχη με στόχο τη διάδοση των σοσιαλιστικών ιδεών στους ισραηλιτικής εθνότητας εργάτες της Θεσσαλονίκης, τον Σεφαραδίτικο[3] Κύκλο Σοσιαλιστικών Σπουδών. Σε λίγους μήνες η λέσχη συγκέντρωσε εκατοντάδες μέλη και τον Απρίλιο του 1909 μετατράπηκε σε πολιτική οργάνωση (με γραμματέα τον Μπεναρόγια) με το όνομα Εργατικός Σύνδεσμος Θεσσαλονίκης
(Βάσιας Τσοκόπουλος, Εφημερίδα  «Το Βήμα» (31/12/2010)

ΚΕΙΜΕΝΟ Γ
Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις πάντως κατά τη διάρκεια του (Α’ Παγκοσμίου) πολέμου είχαν μεγάλη προσέλευση. Παρά ταύτα οι εργάτες ορισμένων κλάδων παρέμειναν μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1920 ανοργάνωτοι. Τα στηρίγματα του συνδικαλιστικού κινήματος ήταν προπάντων οι καπνεργάτες, συνδικαλισμένοι κατά 90% περίπου, και οι εργάτες των συγκοινωνιών. Στο Πρώτο Πανελλήνιο Εργατικό Συνέδριο που συνήλθε στην Αθήνα και τον Πειραιά από την 21η μέχρι την 28η Οκτωβρίου 1918, 200 συνδικαλιστικές οργανώσεις με 60-75.000 μέλη, εκπροσωπούμενες από 252 συνέδρους, ενώθηκαν στη Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος (ΓΣΕΕ), η οποία, παρά τις αδυναμίες της, μπορούσε να ασκήσει πίεση υπέρ των συμφερόντων των μελών της.
(H. Gunnar, Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα, 1821-1936, τομ. Β’, εκδ. ΜΙΕΤ, Αθήνα 2006, σελ 977)

Αποτέλεσμα εικόνας για ΓΣΕΕ







[1] λοκάουτ= ανταπεργία, το προσωρινό κλείσιμο επιχείρησης ή εργοστασίου από την εργοδοσία ως μέσο πίεσης προς τους εργάτες που απεργούν.
[2] Μπεξινάρι ή Μπεχ Τσινάρ ονομαζόταν παλιότερα η περιοχή της Θεσσαλονίκης που σήμερα βρίσκεται μέσα στο λιμάνι της πόλης. Η λέξη στα Τούρκικα σημαίνει "Πέντε πλατάνια" (beş-πέντε, çınar-πλατάνι). Η περιοχή ονομαζόταν ακόμα "Κήπος των πριγκίπων".
[3]Σεφαρδίτες, Σεφαραδίτες, Σεφάρδοι ή Σεφαρντίμ αποκαλούνται τα μέλη της εβραϊκής υποομάδας που κατάγονται από την Ιβηρική Χερσόνησο και  εγκαταστάθηκαν στην τότε Οθωμανική Αυτοκρατορία (κυρίως στη Θεσσαλονίκη) και σε άλλα μέρη του κόσμου τον 15ο αιώνα μετά από το διωγμό τους από την Ισπανία.

Παρασκευή, 11 Νοεμβρίου 2016

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΦ. Β. 4 Η εκμετάλλευση των ορυχείων





Λαμβάνοντας στοιχεία από το παρακάτω κείμενο και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις να αναφερθείτε στη μεταλλευτική δραστηριότητα στο Λαύριο.


     Ο Νόμος Υ' περί Λαυρίου νομοθετήθηκε το 1871. Αφορούσε όχι μόνο στα υπόγεια αποθέματα αργυρούχου μολύβδου και ψευδαργύρου, αλλά και στον πλούτο που κειτόταν στην επιφάνεια: τα κατάλοιπα από τις εξορύξεις και τις επεξεργασίες της αρχαίας εποχής- ήταν οι εκβολάδες και οι σκωρίες. Τα κατάλοιπα αυτά τα ξαναπερνούσε μέσα από τα μοντέρνα καμίνια της η γαλλοϊταλική εταιρεία Ρου - Σερπιέρι, χρησιμοποιώντας τεχνολογία που, φυσικά, δεν κατείχαν οι αρχαίοι Αθηναίοι. Με την νέα αυτήν εκκαμίνευση η εταιρεία αξιοποιούσε με μικρό κόστος μια πρώτη ύλη εύκολα προσβάσιμη, που απέδιδε ικανοποιητικό ποσοστό αργυρούχου μολύβδου. Ένας από τους βασικούς στόχους του νομοθέτη, λοιπόν, ήταν να αυξήσει την φορολόγηση της εταιρείας. […]
      Υποστηρίζοντας τον νέο νόμο, η ελληνική κυβέρνηση ισχυρίστηκε ότι η αρχική σύμβαση για την παραχώρηση των μεταλλείων όλης της Λαυρεωτικής αφορούσε στην εκμετάλλευση υπογείων κοιτασμάτων και όχι στην επεξεργασία καταλοίπων που κείτονταν στην επιφάνεια, των οποίων η ιδιοκτησία και η νομή ανήκαν στο Ελληνικό Δημόσιο. Ο νόμος του 1871 ήλθε ακριβώς να προστατεύσει τα δικαιώματα του Δημοσίου, ορίζοντας μεταξύ άλλων και τους φόρους που υποχρεωνόταν να καταβάλλει η εταιρεία. Ο ελληνικός ισχυρισμός στηριζόταν σε καλή νομική βάση, η οποία, ωστόσο, όπως όλοι οι νομικοί ισχυρισμοί, ήταν αμφισβητήσιμη και διαπραγματεύσιμη. Πάντως, ώσπου να γίνουν οι οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις, η εταιρεία ήταν υποχρεωμένη να πληρώνει φόρους. Οι κυβερνήσεις της Γαλλίας και της Ιταλίας επενέβησαν και το Λαυρεωτικό έγινε ξαφνικά διεθνές διπλωματικό ζήτημα. 

(Γ. Β. Δερτιλή, Ιστορία του ελληνικού κράτους 1830-1920, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης 2014, σσ. 507-508)

 Αποτέλεσμα εικόνας για σερπιέρι

Κυριακή, 22 Μαΐου 2016

Οδηγίες πριν την εξέταση της Ιστορίας

Τελική επανάληψη 
1.  Διαβάζετε ΟΛΑ τα κεφάλαια και δεν πηγαίνετε στις εξετάσεις με θέματα «SOS». Οι ερωτήσεις καλύπτουν ΟΛΑ τα κεφάλαια. 
2. Διαβάστε σχεδιαγράμματα όσων κεφαλαίων δεν προλάβατε να μάθετε. Μπορέιτε να τα γράψετε με γικά σας λόγια. Είναι προτιμότερο, από τα να αφήσετε ερωτήσεις αναπάντητες. Εξάλλου,αν δεν παραποιήσετε ιστορικούς όρους και έννοιες δεν χάνετε μονάδες.
3. Δείτε θέματα προηγούμενων ετών. Συχνά επαναλαμβάνονται ερωτήματα (π. χ. ορισμοί).
 



Την ώρα της εξέτασης 
1. Αρχικά, διαβάστε γρήγορα όλα τα θέματα. Έτσι θα ξέρετε ποια γνωρίζετε καλύτερα και ποια λιγότερο καλά.
2. Διαβάζουμε ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΑ τις εκφωνήσεις. Πολλά λάθη θα είχαν έτσι αποφευχθεί!
3. Ξεκινήστε με αυτά που γνωρίζετε καλά. Θα σας βοηθήσει να νιώσετε πιο σίγουροι.
4. Μην αγνοήσετε θέματα που έχουν υψηλή βαθμολογία (δείτε πόσες μονάδες έχει κάθε ερώτημα).Επιχειρήστε να τα απαντήσετε, για να συγκεντρώσετε όσες περισσότερες μονάδες μπορείτε.
5. Θέματα που δε γνωρίζετε τόσο καλά, προτιμότερο είναι να τα γράφετε στη μέση του γραπτού σας, ενώ είναι καλό να τελειώσετε μ’ ένα θέμα που γνωρίζετε καλά, ώστε να είναι θετική η τελευταία εντύπωση που δίνετε στον βαθμολογητή σας. 



Στο τέλος της εξέτασης
1. Αφιερώστε χρόνο, για  να κάνετε έναν τελικό έλεγχο. Ξαναδιαβάστε το γραπτό σας. Ελέγξτε αν κάθε απάντηση αντιστοιχεί στο συγκεκριμένο αριθμό ή γράμμα ερώτησης. Προσθέστε ή αφαιρέστε κάτι. 
2.  Η καλή εικόνα του γραπτού σας μετράει. Οι βαθμολογητές είναι φιλόλογοι και προσέχουν την ορθογραφία, το συντακτικό, το αν αφήνετε παραγράφους και όλη την εικόνα του γραπτού σας. Εξάλλου, ένα φροντισμένο γραπτό προδιαθέτει θετικά το βαθμολογητή , ο οποίος μπορεί να έχει διαβάσει ήδη πολλά γραπτά και να τον έχουν κουράσει "τα κακά ελληνικά"!
 


Τα θέματα
ΟΜΑΔΑ Α΄ (50 Μονάδες) 
 Στο Θέμα Α 1.  
α)Στους ορισμούς
- Τοποθετείστε αυτό που ορίζουμε στο ιστορικό του πλαίσιο (ιστορική περίοδο, αν δε θυμόμαστε ημερομηνία).
- Δεςν ξεχνάτε τόπο, πρόσωπα (αν εμπεριέχονται).
β)Στην άσκηση αντιστοίχισης
- Εφαρμόζετε την εις άτοπον απαγωγή, ξεκινώντας με αυτό που γνωρίζουμε.
- Κάποιο στοιχείο μπορεί να περισσεύει: θα το γράφει στην εξφώνηση.
γ) Στην άσκηση σωστού – λάθους
-Προσοχή στη διατύπωση. 
-Προσοχή στις ημερομηνίες.
-Γράφετεε ΞΕΚΑΘΑΡΑ στο τετράδιο την απάντησή μας. Αν δεν είναι ξεκάθαρη, θα θεωρηθεί λάθος.
δ)Στην άσκηση πολλαπλής επιλογής
-Πιο σπάνιος τύπος ερώτησης.
-Συνήθως δύο είναι παραπλήσιες και κοντά στη σωστή απάντηση επιλογές.
-Προσοχή στις λέξεις-φράσεις που αποκαλύπτουν και το σωστό νόημα.

 Στο Θέμα Α2. Θα κληθείτε να απαντήσετε σε δύο ερωτήσεις ανάπτυξης
-Διαβάζετε ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΑ την εκφώνηση.
-Εντοπίζετε την απάντηση (αρχή- τέλος).
- Αν δε θυμάστε κάτι, το γράφετε με δικά σας λόγια.


 

ΟΜΑΔΑ Β΄ (50 Μονάδες) 
 Θέματα Β. Τα  ιστορικά παραθέματα (συνδυασμός  ιστορικών γνώσεων από το βιβλίο και πληροφοριών των πηγών).  Μπορεί να είναι κείμενα, πίνακες, χάρτες, εικόνες.
Διαβάζετε προσεκτικά τα θέματα και τις ερωτήσεις που ακολουθούν [α)…β)…γ)…], τις απαντήσεις των οποίων γράφετε ξεχωριστά αναγράφοντας αριθμό και γράμμα.
Προσοχή στη φύση των ερωτήσεων. Συχνά ζητείται συνδυασμός των ιστορικών γνώσεων από το σχολικό βιβλίο και των πληροφοριών από τα ιστορικά παραθέματα.

 Δεν υπάρχει συγκεκριμένο τυπικό ανάπτυξης απαντήσεων. Σημασία έχει να απαντήσετε στην ερώτηση, να έχετε γράψει πλήρως τις γνώσεις που ζητούνται από το σχολικό βιβλίο και να τις έχετε συνδυάσει σωστά, με ροή, χρονολογική σειρά και σε ενιαίες παραγράφους με τις πληροφορίες που δίνονται στο ιστορικό παράθεμα. Μπορείτε να ξεκινήσετε με στοιχεία από το ιστορικό βιβλίο ή την πηγή (εφόσον προηγούνται χρονολογικά).
Προσέξτε τη δομή του κειμένου σας. Χωρίστε το κείμενό σας σε πραγράφους.

Είναι λάθος να μεταφέρετε αυτούσια χωρία από τις πηγές στην απάντησή σας. Αν πρέπει να μεταφέρετε κάποια λέξη ή φράση τη βάζετε σε εισαγωγικά ή σε παρένθεση. 
- Γράφετε από ΠΟΥ προέρχονται οι πληροφορίες σας (βιβλίο, παραθέματα) και αν επιβεβαιώνονται ή είναι επιπλέον γνώσεις.
 - Αν είστε σε θέση, μπορείτε να οδηγηθείτε σε κάποιο συμπέρασμα από αυτά που αναλύετε και να το παραθέσετε.  

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ!