Η Αφήγηση

 

105 χρόνια από το θάνατο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη (4 Μαρτίου 1851 - 3 Ιανουαρίου 1911) - "Έρωτας στα χιόνια" και "Η Φὀνισσα"

                                                Ο Έρωτας στα χιόνα

Kαρδιά του χειμώνος. Xριστούγεννα, Άι-Bασίλης, Φώτα.
     Kαι αυτός εσηκώνετο το πρωί, έρριπτεν εις τους ώμους την παλιάν πατατούκαν του, το μόνον ρούχον οπού εσώζετο ακόμη από τους προ της ευτυχίας του χρόνους, και κατήρχετο εις την παραθαλάσσιον αγοράν, μορμυρίζων, ενώ κατέβαινεν από το παλαιόν μισογκρεμισμένον σπίτι, με τρόπον ώστε να τον ακούη η γειτόνισσα:
     ― Σεβτάς είν’ αυτός, δεν είναι τσορβάς...· έρωντας είναι, δεν είναι γέρωντας.
     Tο έλεγε τόσον συχνά, ώστε όλες οι γειτονοπούλες οπού τον ήκουαν του το εκόλλησαν τέλος ως παρατσούκλι: «O μπαρμπα-Γιαννιός ο Έρωντας»... Περισσότε δαβάστε εδώ

Το διήγημα διαβάζει ο Κώστας Καστανάς

  

Μπορείτε να δείτε την ταινία "Η Φόνισσα" του 1974, βασισμένη στο πιο γνωστό έργο του Παπαδιαμάντη στο πιο κάτω βίντεο.

Τράπεζα Θεμάτων Λογοτεχνία Β' Λυκείου

Παρακάτω ακολουθεί μια αποδελτίωση των θεμάτων της Λογοτεχνίας της Β' Λυκείου από την Τράπεζα θεμάτων κατά συγγραφέα. Ευχαριστώ τη συνάδελφο Στολίδου Όλγα για την πολύτιμη βοήθειά της.

ΑΓΡΑΣ, Ήτανε μες στον κόσμο 15914

ΑΓΡΑΣ, Καλωσύνη15919

ΑΓΡΑΣ, Σκοπός χαμένος 15924

ΑΝΤΩΝΙΟΥ, Οι κακοί έμποροι ΓΗ_Β_ΝΕΛ_0_15366

ΑΞΙΩΤΗ, Δύσκολες νύχτες  15576

ΑΞΙΩΤΗ, Δύσκολες νύχτες 14315

ΒΕΝΕΖΗΣ,  Το νούμερο 31328,  20340

ΒΕΝΕΖΗΣ, Αφιέρωμα στη Σαντορίνη,  15569

ΒΕΝΕΖΗΣ, Οι γλάροι , 16451

ΒΕΝΕΖΗΣ, Το Νούμερο, 14415

ΒΙΖΥΗΝΟΣ, Μεταξύ Πειραιώς και Νεαπόλεως, 15572

ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΗΣ ,Τα κουδούνια, 20462

ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΗΣ, Ετσι ήτανε, 20781

ΒΟΥΤΥΡΑΣ, Δώρο χριστουγεννιάτικο,  15573

ΒΟΥΤΥΡΑΣ, Πόσο ήθελα... , 15574

ΓΚΑΤΣΟΣ, Αμοργός 1 15529

ΓΚΑΤΣΟΣ, Αμοργός 2 15532

ΔΕΛΤΑ, Ο Τρελαντώνης,  15578

ΕΛΥΤΗΣ, Άξιον εστί Β΄, 18896

ΕΛΥΤΗΣ, Ελένη,  15928

ΕΛΥΤΗΣ, Με τι πέτρες 15931

ΕΛΥΤΗΣ, παιδί.. , 16953.

ΕΛΥΤΗΣ, Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ, 20597

ΕΦΤΑΛΙΩΤΗΣ, Μαρίνος Κοντάρας 14674

ΖΩΤΟΣ, Δυο άγνωστοι,  20019

ΘΕΟΤΟΚΑΣ,  Λεωνής, 14404

ΘΕΟΤΟΚΑΣ, Το Δαιμόνιο, 14392

ΘΕΟΤΟΚΗΣ , Αμάρτησε; , 14682

ΘΕΟΤΟΚΗΣ, Η ζωή του χωριού ,  19691

ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ, Η μικρή χορεύτρια,  15933

ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ, Αναφορά στον  Γκρέκο, 20127

ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ, αναφορά στον Γκρέκο, 20484

ΚΑΡΚΑΒΙΤΣΑΣ , Η πατρίδα, 20599

ΚΑΡΚΑΒΙΤΣΑΣ, Η γοργόνα , 14676

ΚΑΡΚΑΒΙΤΣΑΣ, Η Σμυρνιά, 18901

ΚΑΡΚΑΒΙΤΣΑΣ, Ο ζητιάνος, 15571

ΚΑΡΚΑΒΙΤΣΑΣ, Πάσχα στα πέλαγα, 17121

ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ , Ηλιοβασίλεμα, 20532

ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ,    Κυριακή, 14555

ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ, Βενετία, 15804

ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ, Δον Κιχώτες 15805

ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ, Ενα ξερό δαφνόφυλλο, 16958

ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ, Επρόδωσαν την αρετή, 15812

ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ, Μυγδαλιά, 16951

ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ, Ξεπροβόδισμα, 15827

ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ, Ο Μιχαλιός,  14515

ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ, Τελευταίο ταξίδι, 15809

ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ, Ωδή σ' ένα παιδάκι, 15815

ΚΟΤΖΙΟΥΛΑΣ, θερινή συμφωνία, 20477

ΚΟΤΖΙΟΥΛΑΣ, Πρωτοχρονιάτικο , 15522

ΚΟΤΖΙΟΥΛΑΣ, Σαρλώ, 15813

ΛΑΜΑΡΗ,  - Ο ποιητής, 20467

ΛΑΜΑΡΗ,  Ο πιστός, 20464

ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ,  Οταν βραδιάζει, 20470

ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ, Βρήκα το δρόμο μου, 15936

ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ, Κακό φθινόπωρο, 15939

ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ, χειμωνιάτικο τοπίο, 20783

ΜΕΛΛΙΣΑΝΘΗ, Μονάχα ένα τραγούδι, 20530

ΜΗΤΣΑΚΗΣ ΜΙΧΑΗΛ, Το φίλημα,  14665

ΜΠΕΡΑΤΗΣ,  το πλατύ ποτάμι 3, 20515

ΜΠΕΡΑΤΗΣ,  το πλατύ ποτάμι, 20493

ΜΩΡΑΪΤΙΔΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ, Των θαλασσών ο άγιος , 20387

ΝΙΡΒΑΝΑΣ, Νυν απολύοις, 19567

ΞΕΝΟΠΟΥΛΟΣ,  Στέλλα Βιολάντη, 20341

ΞΕΝΟΠΟΥΛΟΣ, Το ψωμί, 19658

ΟΥΡΑΝΗΣ  Της αγάπης-2, 14524

ΟΥΡΑΝΗΣ,  Δον Κιχώτης,    14592

ΟΥΡΑΝΗΣ,  Η αγάπη,14579

ΟΥΡΑΝΗΣ,  Της αγάπης-1, 14518

ΟΥΡΑΝΗΣ,  τους ναυτικούς, 20518

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΠΡΕΒΕΛΑΚΗΣ, Ο ΚΡΗΤΙΚΟΣ-ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ, 20585

ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ,  Για τα ονόματα, 219712

ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ, Για τα ονόματα,19594

ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ, Ερωτας στα χιόνια , 14678

ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ, Η Γλυκοφιλούσα, 15577

ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ, Η θεοδικία της δασκάλας ,18310

ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ, Ο Αμερικάνος, 14689

ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ, Ο πολιτισμός εις το χωρίον,  20475

ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ, Πτερόεντα δώρα, 19651

ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ, Ρεμβασμός του Δεκαπενταύγουστου, 19830

ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ, Το ψοφήμι, 18299

ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ, Τραγούδια του Θεού, 18907

ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ, Μια λύπη, 20472

ΠΑΠΑΤΣΩΝΗΣ ΤΑΚΗΣ, if only, 14680

ΠΟΛΙΤΗΣ, Στου Χατζηφράγκου, 15579

ΠΟΛΙΤΗΣ, Το ρέμα, 15575

ΠΟΛΥΔΟΥΡΗ,  Όνειρο, 14582

ΠΟΛΥΔΟΥΡΗ, Βαριά καρδιά, 20601

ΠΟΛΥΔΟΥΡΗ, Όνειρο, 16949

ΠΟΛΥΔΟΥΡΗ, Στη φίλη μου,  14544

ΠΟΛΥΔΟΥΡΗ,Ω μη με βλέπετε που κλαίω, 20605

ΡΙΤΣΟΣ,   Υποθήκη, 14511

ΡΙΤΣΟΣ,  Αναγέννηση, 14507

ΡΙΤΣΟΣ,  Ο ποιητής,  14504

ΡΙΤΣΟΣ, Αναγέννηση , 14686

ΡΙΤΣΟΣ, Η γειτονιά μου, 15942

ΡΙΤΣΟΣ, Μια παρτίδα σκάκι, 15570

ΡΙΤΣΟΣ, Το νόημα της απλότητας , 15535

ΡΙΤΣΟΣ, Το τελευταίο καλοκαίρι , 14684

ΣΑΡΑΝΤΑΡΗΣ, Εμείς οι Έλληνες, 15537

ΣΕΦΕΡΗΣ, Επί σκηνής , 15539

ΣΕΦΕΡΗΣ, Ερωτικός Λόγος , 15541

ΣΕΦΕΡΗΣ, Οι σύντροφοι στον Άδη, 15801

ΤΕΡΖΑΚΗΣ Μενεξεδένια Πολιτεία (2), 14417

ΤΕΡΖΑΚΗΣ,   Απρίλης, 14359

ΤΕΡΖΑΚΗΣ,  Η παρακμή των Σκληρών, 14379

ΤΕΡΖΑΚΗΣ,  Μενεξεδένια πολιτεία, 14349

ΤΕΡΖΑΚΗΣ, Δίχως Θεό, 14345

ΦΙΛΥΡΑΣ,  Δεν έφθασα ψηλά, 14535

ΦΙΛΥΡΑΣ,  Στον έρωτα, 14565

ΦΙΛΥΡΑΣ, Δουλειά, 15945

ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ, ΤΑΣΩ, 120320

ΧΡΗΣΤΟΒΑΣΙΛΗΣ,  Το πρώτο φίλημα της μούσας, 20342

ΧΡΗΣΤΟΒΑΣΙΛΗΣ, Ο ξενιτεμένος , 20346

ΧΡΗΣΤΟΒΑΣΙΛΗΣ, Ο ξενιτεμένος, 20487

ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ, Η κερένια κούκλα , 20646

Δημοσθένης Βουτυράς "Παραρλάμα"

Η ανάρτηση έχει μεταφερθεί και επικαιροποιηθεί στο νέο blog.
Δείτε την εδώ.  

 Η ζωή και το έργο του συγγραφέα

Ο συγγραφέας γεννήθηκε το 1871 και έζησε τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια στον Πειραιά, όπου είδε τις δυσκολίες της ζωής των εργατών, την άστατη ζωή των περιθωριακών και γνώρισε τη φτώχεια από κοντά μετά την οικονομική καταστροφή και την αυτοκτονία του πατέρα του. Αυτές οι συνθήκες της ζωής του τον επηρέασαν στα διηγήματά του και διαμόρφωσαν τους ήρωες του. Περισσότερα...

Είπαν γι'αυτόν

• «Ο Δημοσθένης Βουτυράς πήρε το διήγημα από το νησί του Παπαδιαμάντη και από το χωριό του Καρκαβίτσα και τη στάνη του Κρυστάλλη και το μετέφερε στο άστυ, σημείωσε δηλαδή την αποφασιστική στροφή από το ηθογραφικό στο αστικό διήγημα» (Βάσιας Τσοκόπουλος).  

•  «Από όποια συλλογή κι αν προσεγγίσει ο αναγνώστης το έργο του Βουτυρά, έχει αμέσως την αίσθηση ότι εισέρχεται σε ένα σύμπαν όλο ιδιαιτερότητα, λόγω της ατμόσφαιρας, της θεματικής του, λόγω της ίδιας του της γραφής» (Ελέν Ταλέκ).

•  «Εξαιτίας της υπερβολικής ευαισθησίας του συγγραφέα απέναντι σε όλες τις μορφές του ανθρώπινου πόνου, οι πιο δυνατές εικόνες στο έργο του είναι όσες αναφέρονται στη θλίψη, την αθλιότητα ή τις ανισορροπίες μιας άδικης κοινωνίας: μέσω των εικόνων θέτει το δάκτυλο «επί τον τύπον των ήλων» του δράματος της φτώχειας, της πείνας, του κοινωνικού αποκλεισμού» (Ελέν Ταλέκ).

•  «Αυτός ο συγγραφέας, που τόσο συχνά αντιμετωπίστηκε με συγκατάβαση, κατέχει στον πιο υψηλό βαθμό την τέχνη να αποδίδει ανάγλυφα και με χρώμα τις σκηνές που πιάνει το ασκημένο του βλέμμα. Η συχνή χρήση της παρομοίωσης αποκτά στην περίπτωση αυτή όλη της τη σημασία. Η προσέγγιση - εξόχως υποκειμενική άλλωστε και αυτή – δύο πραγματικοτήτων δίνει στις περιγραφές του ένα μεγάλο μέρος της υποβλητικής τους δύναμης και της ζωντάνιας τους» (Ελέν Ταλέκ).

•   «Η γραφή του Βουτυρά είναι μοντέρνα. Το πρωτολέει ο Ξενόπουλος, χωρίς να το επιδοκιμάζει. Το σχέδιο, ο χρόνος, το ύφος, η σύνθεση δίνονται κάτω από ένα νέο πνεύμα. - Το πεζογραφικό έργο του Βουτυρά αθετεί τον κανόνα για αρχή, μέση και τέλος. Η ελλειπτικότητα της αφήγησης είναι απόρροια αυτού που θέλει να πει. - Αναμιγνύει φανταστικό με πραγματικό, χωρίς προκαθορισμένους κανόνες, διαμορφώνοντας ένα ύφος δικό του. - Ο χρόνος στο Βουτυρά αποκτά νέο ρόλο: παύει να είναι ο παραστατικός χρόνος και γίνεται παράμετρος της συνείδησης.  Επίσης, σημαντική είναι η συνεισφορά του Βουτυρά στο ψυχογραφικό διήγημα, ανάλογο του Στρίντμπεργκ και του Ντοστογιέφσκι, στην αναζήτηση των ψυχολογικών αιτίων της κοινωνικής και ατομικής συμπεριφοράς, των σχέσεων ανάγκης και επιθυμίας, απόστασης ανάμεσα σε αυτό που βρίσκεσαι με το επιθυμητό, ανάμεσα στο τι είμαστε και τι δηλώνουμε ότι είμαστε, ανάμεσα στο ασυνείδητο και το συνειδητό» (Γιάννης Μπασκόζος).

•   «Όταν ξεθυμάνει το ενδιαφέρον για το “παραδοσιακό” φανταστικό, θα εμφανιστεί ένα συγγενικό του είδος, το οποίο, χωρίς να επικαλείται την πίστη προς το επέκεινα, θα αντλήσει την απαραίτητη αίσθηση παραδοξότητας από ένα ορισμένο βλέμμα, που θα ρίξει πάνω στο πραγματικό ένα πραγματικό όμως μεθερμηνευμένο από μια αγωνιώσα συνείδηση. Ένα διήγημα όπως το «Παραρλάμα» αναγγέλλει ήδη τον καινούριο τόνο» (Ανρί Τονέ).

 

 

Παραλάμα

Ο τίτλος: Δημιουργεί  ξάφνιασμα, απορία και ερωτηματικά στον αναγνώστη. Πρόκειται για λέξη  ανύπαρκτη, που δε σημαίνει τίποτα. Συνιστά περίπτωση λεξικής ασημίας: λέξη χωρίς κανένα σημασιολογικό περιεχόμενο.

Δομή:  Α’ μέρος: «Κάποτε του Φάρμα … μαζί με τους κρότους της ρόδας»: σκιαγραφείται ο βασικός ήρωας του αφηγήματος (έχει προ-αφηγηματικό ή προλογικό χαρακτήρα).

                   Β’ μέρος: «Την άλλη βραδιά …» μέχρι το τέλος: αναπτύσσεται η βασική αφηγηματική δράση: δέση - εξέλιξη -κορύφωση - λύση του μύθου.

Ο χώρος και ο χρόνος:  Αφηγηματική ρευστότητα: και ο χώρος αλλά και ο χρόνος της αφήγησης διαρκώς μεταβάλλονται. Με αυτή τη ρευστότητα ο συγγραφέας επιδιώκει να αναδείξει περισσότερο τα εσωτερικά στοιχεία του μύθου, «αδιαφορώντας» κάπως για την εξωτερική τους οργάνωση. Ο χώρος: ταβέρνα – σπίτι – κατάστημα. Ο χρόνος: α) η βραδιά στην ταβέρνα, β) η βραδιά της δράσης.

Τα πρόσωπα:  Το πρωταγωνιστικό πρόσωπο είναι ο Φάρμας, τον οποίο ο αφηγητής σκιαγραφεί  στο πρώτο μέρος της αφήγησης. Όλα τα άλλα πρόσωπα που κινούνται στο μύθο, παραμένουν ανώνυμα. Πλαισιώνουν τον ήρωα, για να αναδειχθούν ο παράξενος χαρακτήρας και η ιδιαιτερότητα του ήθους του. Δεν υπάρχει ανάγκη να διακριθεί κάποιο απο αυτά: ζουην στο ίδιο περιβάλλον με τον πρωταγωνιστή, έχουν τις ίδιες συνήθειες (π.χ. συχνάζουν στην ταβέρνα) και φαίνεται να είναι δέσμιοι της μηχανής, της δεισιδαιμονίας και της ένδειας.

Το είδος της αφήγησης:  Η αφήγηση είναι τριτοπρόσωπη και ο αφηγητής είναι εξωδιηγητικός,  παντογνώστης. Αποστασιοποιείται από τα πράγματα και τα παρουσιάζει αντικειμενικά, χωρίς να εκφράζει την προσωπική του θέση. Μ’ αυτόν τον τρόπο αφήνει τον αναγνώστη να διαμορφώσει τη δική του άποψη.

Τεχνοτροπία:  Το διήγημα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ρεαλιστικό και ταυτόχρονα νατουραλιστικό, αλλά πάνω απ’ όλα διήγημα ενός πρώιμου μοντερνισμού.  Ηθογραφεί τον κόσμο της μικροαστικής μιζέριας στην περίοδο του μεσοπολέμου. 

         Ρεαλιστικά στοιχεία:  Προβάλλεται μια ρεαλιστική εικόνα της καθημερινής ζωής των εργατών, των μεροκαματιάρηδων και των προλετάριων της πόλης. Ο ήρωας είναι άνθρωπος του κοινωνικού περιθωρίου. Η προσωπικότητά του διαμορφώνεται κάτω από την επίδραση του περιβάλλοντος και των περιστάσεων (κάτω από συνθήκες ένδειας). Παρουσιάζεται δέσμιος των εσωτερικών του παρορμήσεων και δεν υπακούει στην ηθική δεοντολογία. Ο συγγραφέας απεικονίζει πιστά την πραγματικότητα, προβάλλοντας την άθλια πλευρά της και παρουσιάζει με επίμονη σχολαστικότητα που αγγίζει το νατουραλισμό, τα στοιχεία που αποπνέουν αθλιότητα.

          Μοντερνισμός: Μας δίνει, μέσα από την μικροεικόνα ενός καταστήματος-εργοστασίου, τις επιπτώσεις από την εισβολή της μηχανής στη ζωή και τις διαδικασίες παραγωγής. Μας δείχνει ότι μια αντίδραση ατομική, μια «επανάσταση» προσωπική, μένει χωρίς νόημα, αφού μόνο προσωπική ικανοποίηση μπορεί να χαρίσει, ωστόσο κοινωνικά μένει αδικαίωτη.  

Τα σύμβολα και η ερμηνεία τους

     α. Ο Φάρμας :Μέσα στο συνολικό μύθο, ο Φάρμας δε λειτουργεί ως ένα μεμονωμένο, ιδιόρρυθμο και παράξενο άτομο. Συμβολίζει όλους εκείνους που ζουν στο περιθώριο ως απόκληροι της ζωής. Η στάση του Φάρμα, από την απάθεια στη δράση, αλλάζει ριζικά,  όταν ακούει στην ταβέρνα για τον Βαλτάσαρ και τις ακατανόητες λέξεις. Τα όσα όμως άκουσε εκείνο το βράδυ υπήρξαν η αφορμή, για να εκφράσει το μίσος του και να πάρει ένα είδος προσωπικής εκδίκησης. Το σχέδιό του, όμως, δεν είναι τόσο αποτέλεσμα οργανωμένης σκέψης, όσο παρόρμησης και ανάγκης για αντίδραση στην ρουτίνα της δουλειάς, τα πειράγματα των συναδέλφωνκαι το τέλμα της ζωής του.  Ο Φάρμας δηλαδή, συγκριτικά με τον προηγούμενο τρόπο ζωής, κάνει μια μικρή «επανάσταση». Γι'αυτό και η αντίδρασή του δεν προέρχεται ύστερα από κοινωνική συνειδητοποίηση, όσο από προσωπική πρωτοβουλία: θέλει να δώσει το "στίγμα του" κια να νιώσει ότι είναι ικανός να προκαλέσει αντιδράσεις. Όταν το πέτυχε, ένιωσε κρυφή χαρά και ικανοποίηση, που την εξέφρασε με το σιωπηλό του γέλιο. Η λέξη που έγραψε τρεις φορές στον τοίχο, προκαλεί τρόμο και πανικό, γιατί είναι άγνωστη και ακατανόητη, πράγματα που τρομάζουν τους ανθρώπους. Σ’ αυτό κυρίως στηρίχτηκε η «επιτυχία» του Φάρμα: στο φόβο που προκαλεί το άγνωστο και το αποτέλεσμά της προκαλεί μόνο προσωπική ικανοποίηση. Πρόκειται, λοιπόν, για ένα εγχείρημα αποκλειστικά ατομικό που, τελικά, μένει αδικαίωτο και σχεδόν αναποτελεσματικό, αφού δεν μπορεί να ανατρέψει τη ροή των πραγμάτων και τις συνθήκες της δουλειάς και της ζωής. 

    β. Η «ρόδα»: Η «ρόδα» είναι σύμβολο του μύθου: η «ρόδα», η μηχανή, οι συνθήκες της δουλειάς, η ατμόσφαιρα της καθημερινής ρουτίνας, οι επαναλαμβανόμενες μηχανικά κινήσεις, όλα αυτά μετατρέπουν τον άνθρωπο σε «ρόδα» και, τελικά, τον "σκοτώνουν" ψυχικά.Καταλήγει να αισθάνεται  απόκληρος της ζωής, που δεν μπορεί να κατανοήσει και να συνειδητοποιήσει τα αίτια της κακομοιριάς του, αφού η μηχανική του εργασία δεν προϋποθέτει ούτε γνώσεις ούτε αναπτύσσει ενδιαφέροντα. Γι αυτό και καταλήγει υποσυνείδητα στο μίσος και στις παράλογες αντιδράσεις του. 

    γ. Η σκηνή με τη μύγα: Ο συγγραφέας τονίζει τη σκηνή αυτή χρησιμοποιώντας τηνν τεχνική του νατουραλισμού. Κάνει, επομένως, αισθητή τη φτώχεια και τη μιζέρια που διακρίνει τη ζωή του Φάρμα. Αποδίδει στη μύγα και τον πρωταγωνιστή το ίδιο χαρακτηριστικό: "συλλογισμένη"- "συλλογισμένος". Εδώ  μπορούμε να διακρίνουμε το συμβολισμό: η παθητική στάση της μύγας είναι ανάλογη με την παθητική στάση του Φάρμα, μέχρι εκέινη τη στιγμή. Αυτό όμως δεν θα διαρκέσει για πολύ: όπως η μύγα ενοχλεί τον άνθρωπο, έτσι και ο Φάρμας, αναλαμβάνοντας δράση (με το να γράψει τη λέξη "Παραρλάμα") θα προκαλέσει τη ενόχληση στον καταστηματάρχη και τους υπόλοιπους τεχνίτες. Με αυτή την πρωτοβουλία του θα κάνει αισθητή την παρουσία του.

Βιβλιογραφία

• Ματσάγγου Έλενα, «Τα “μικρά καθρεφτάκια” και το “πελώριο λοξό μάτι”: η περίπτωση του Δημοσθένη Βουτυρά», Greek Research in Australia: Proceedings of the Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders University, June 2007 (όπου και σχετική βιβλιογραφία).
• Χριστόπουλος Δημήτρης, Δημοσθένης Βουτυράς, http://www.slideshare.net/dimichri65/ss-14738010
•   Δημοσθένης Βουτυράς, Βιβλιοθήκη Ελευθεροτυπίας, 21/11/2008

•  http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1998/11/08111998.pdf
• Κ. Γκορόγια, Ε. Μαστρομανώλη, "Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Β' Λυκείου, Α' τεύχος", Εκδόσεις Σαββάλας, Αθήνα 2001.  

Δημοσθένης Βουτυράς